Afonydd

Fel rhan o’r prosiect loteri mae’r Dref Werdd yn gwarchod afonydd Bro Ffestiniog. Yn anffodus mae gan y Fro ‘afon farw’, tydi’r Afon Barlwyd ddim gyda bywyd gwyllt ynddi. Mae hyn o ganlyniad i’r diwydiant llechi a’r llygru hanesyddol a ddigwyddodd pan oedd y diwydiant ar ei uchaf.

I weithredu yn erbyn yr esgeulustod yma fe sefydlwyd y Bartneriaeth Afon Barlwyd yn 2008 er mwyn ymgyrchu i godi safon ecolegol yr afon gyda’r gobaith fydd natur yn ffynnu yno unwaith eto. Unwaith fe sylweddolwyd bod afonydd eraill o dan y bygythiad o lygredd fe esblygodd y Bartneriaeth i’r Ymddiriedolaeth Afonydd Bro Ffestiniog, corff sydd yn cynnwys y Dref Werdd gan gynnwys asiantaethau perthnasol a bwysicach fyth trigolion y Fro. Mae’n rhoi’r cyfle i’r cyrff gwahanol yma i ddod at ei gilydd er mwyn rhannu datblygiadau gan gynnwys syniadau i daclo’r problemau rydym yn wynebu.

Bellach mae’r Dref Werdd wedi cynnal sawl sesiwn clirio ysbwriel o afonydd y Fro. Gyda chymorth gan ein gwirfoddolwyr a Cadw Cymru’n Daclus mae’r Afon Barlwyd, Bowydd a Du Bach wedi cael eu clirio o wastraff ac fe amcangyfrifwyd bod o gwmpas 8 tunnell o ysbwriel wedi cael ei glirio o’n dyfroedd.

Wrth weithredu ar afonydd y Fro fe sylwyd fod glannau’n afonydd wedi’i heintio gan Lysiau’r Dial (Fallopia japonica), rhywogaeth ymledol o blanhigyn gafodd ei gyflwyno yn Oes y Fictoriaid. Mae gan y planhigyn goesyn gwag sy’n rhoi’r ymddangosiad fel bambŵ iddo, fe alwyd yn “peashooters” gan drigolion y Fro, ac maent yn gallu cyrraedd uchder o 3-4 metr ond anaml a welwch enghraifft mor eithafol. Mae’r blodau yn fach gyda lliw hufen neu wyn. Mae Llysiau’r Dial yn peri pryder i gymaint o drigolion y Fro oherwydd y difrod all y planhigyn achosi i adeiladau, ac maent yn llwyddo i ymledu wrth ddefnyddio’r llif dwr yr afonydd i fynd o un man i’r llall.

Felly mae’r Dref Werdd wedi mynd ati i waredu’r planhigyn yma o lannau’n afonydd ni. Hyd at nawr rydym wedi trin planhigion ar lannau’r afon Cwmorthin, Bowydd a Du Bach mewn ffenest fach sydd yn agored rhwng diwedd mis Gorffennaf a mis Hydref. Ar gyfer y flwyddyn 2017 fyddem yn gobeithio cwblhau triniaeth ar yr Afon Barlwyd, ond oherwydd natur Llysiau’r Dial fydd raid i ni ail-drin y planhigion sydd wedi derbyn sylw’n barod hefyd felly fydd y gwaith yn dyblygu.

Rydym wrthi’n mapio’r holl Lysiau’r Dial yn y Fro, felly os wyddwch am unrhyw achos o’r planhigyn fe allech chi adael i ni wybod wrth adael nodyn ar ein gwefan os gwelwch yn dda, neu ddod fewn i’n gweld yn y swyddfa.

Er mwyn codi ymwybyddiaeth am beth rydym yn ei wneud yn y Fro rydym wedi cynnal sesiynau addysg yn ysgolion cynradd yr ardal. Pwrpas y sesiynau yma ydi i ddysgu’r genhedlaeth nesaf am oblygiadau llygredd a pham ei bod hi’n bwysig i ni warchod ein dyfroedd lleol.

O ganlyniad i’m gwaith caled rydym wedi derbyn yr wobr ail safle gan Cadw Cymru’n Daclus ar hyd Cymru gyfan am ein hymdrechion i weithredu a chodi ymwybyddiaeth am lygru afonydd gan gynnwys bioddiogelwch.

Os oes ganddoch diddordeb i wirfoddoli o gwbl gadewch i ni wybod drwy gysylltu gyda ni drwy’r cyfryngau cymdeithasol, ein gwefan neu dewch i mewn am sgwrs fach sydyn yn ein siop yn Blaenau Ffestiniog.

%d bloggers like this:
Symud i'r bar offer